Đội ngũ bên mình gặp lại một tình huống quen thuộc. Website công ty vừa lên, vài bài viết đã đăng, rồi cả chủ lẫn nhân viên cứ ngồi chờ khách tự tìm đến. Hai, ba tuần trôi qua, Google vẫn chưa đưa ai vào. Khi bàn giao, phần SEO gần như luôn là chỗ bị bỏ quên. Vì vậy, học SEO cơ bản là bước đầu tiên để trang của bạn xuất hiện đúng lúc người ta gõ câu hỏi mà bạn đang trả lời.
SEO cơ bản thực chất là gì?
SEO, hay tối ưu công cụ tìm kiếm, là việc chỉnh website để Google thấy nó xứng đáng được xếp cao hơn trong kết quả tự nhiên. Chữ “tự nhiên” ở đây nghĩa là không phải quảng cáo trả tiền. Vị trí đó do Google tự đánh giá dựa trên nội dung và chất lượng từng trang.
Nói gọn lại, học SEO cơ bản là nắm ba nhóm việc: nội dung, kỹ thuật và liên kết. Mỗi nhóm sẽ được giải thích kỹ ở các phần bên dưới. Tin tốt là bạn hoàn toàn có thể tự làm một phần ngay trên website công ty mình, chưa cần thuê ngoài ngay từ đầu.
Vì sao nên học SEO trước khi chạy quảng cáo
Chúng tôi từng thấy nhiều doanh nghiệp chi tiền quảng cáo khá sớm. Quảng cáo tính theo lượt click, ngừng chi là khách cũng ngừng đến. SEO thì khác: bạn bỏ công sức một lần, và một trang làm tốt có thể tiếp tục đưa khách về trong nhiều tháng, thậm chí nhiều năm.
Có một trường hợp đội ngũ bên mình từng triển khai. Một trang dịch vụ kế toán thuế được viết lại theo đúng câu hỏi khách hay gõ, đồng thời chỉnh tiêu đề và cải thiện tốc độ tải. Gần một năm sau, trang này vẫn đều đặn mang khách mà không tốn thêm đồng quảng cáo nào. Dĩ nhiên, đó là kết quả của sự kiên nhẫn chứ không phải phép màu.
Cần nói thật: SEO không cho kết quả trong vài ngày. Thường phải vài tháng thứ hạng mới nhúc nhích rõ rệt. Đừng nóng ruột, và đừng đổi chiến lược mỗi tuần, vì mỗi lần đổi là một lần trang phải làm quen lại từ đầu.
Ba trụ cột giúp Google hiểu và tin website
Trụ cột đầu tiên là nội dung. Google không chấm điểm bằng số chữ. Điều quan trọng là trang có trả lời đúng điều người dùng đang tìm hay không. Một bài dài nhưng vòng vo thường thua một bài ngắn mà đi thẳng vào vấn đề. Khi viết, hãy tự hỏi: người đọc đến đây để biết điều gì, và họ có tìm được điều đó trong ba mươi giây đầu không?
Trụ cột thứ hai là kỹ thuật, gồm tốc độ tải trang, giao diện trên điện thoại và cấu trúc đường dẫn. Nghe khô khan, nhưng đây là chỗ chúng tôi thấy nhiều website hỏng nhất, chủ yếu vì người làm không để ý. Trang tải chậm khiến khách rời đi trước khi kịp đọc. Giao diện di động bị vỡ khiến website bị đánh giá thấp. Đường dẫn dài lộn xộn làm cả người lẫn máy khó hiểu trang đang nói về điều gì.
Trụ cột cuối là liên kết. Liên kết nội bộ nối các trang trong cùng website, giúp người đọc đi từ bài viết sang trang dịch vụ một cách tự nhiên. Liên kết từ nguồn uy tín bên ngoài lại là tín hiệu cho thấy người khác cũng tin website của bạn. Hai loại này bổ trợ cho nhau, không thay thế được nhau.
Tìm đúng câu hỏi khách đang gõ
Từ khóa là cụm từ người ta gõ vào ô tìm kiếm. Nghiên cứu từ khóa là tìm xem họ đang gõ gì và với ý định gì. Bạn không cần công cụ trả phí để bắt đầu.
Google Keyword Planner là công cụ miễn phí, cho biết lượng tìm kiếm ước tính của một cụm từ. Ngoài ra, các gợi ý tự động khi bạn gõ trên Google cho thấy người khác đang hỏi gì. Hai nguồn này đủ để lập danh sách đầu tiên.
Đừng chỉ nhìn vào lượng tìm cao. Hãy để ý ý định mua hàng. Cụm “thiết kế website công ty” thiên về tìm hiểu, còn “báo giá thiết kế website công ty” cho thấy người gõ đang sắp chi tiền. Với doanh nghiệp nhỏ, cụm thứ hai thường đáng giá hơn, dù lượng tìm thấp hơn. Nếu đang cân nhắc nên làm website trên nền tảng nào để dễ tối ưu, bạn có thể tham khảo thêm bài chọn nền tảng thiết kế website công ty: WordPress, tự code hay builder? để có cái nhìn tổng quan.
Viết tiêu đề và cấu trúc bài
Thẻ tiêu đề là dòng hiện trên kết quả Google và trên tab trình duyệt. Chúng tôi khuyên giữ dưới khoảng 60 ký tự, đặt từ khóa chính gần đầu, và viết sao cho người đọc muốn bấm vào. Một tiêu đề hứa đúng nội dung sẽ giữ khách lâu hơn một tiêu đề giật gân rồi làm họ thất vọng.
Các thẻ H1, H2, H3 tạo thành một mục lục rõ ràng. H1 dành cho tiêu đề bài, H2 cho các mục lớn, H3 cho ý nhỏ hơn trong từng mục. Cách này giúp Google hiểu cấu trúc và giúp người đọc lướt nhanh để tìm đúng phần mình cần.
Đoạn mở bài nên trả lời thẳng câu hỏi trong vài câu đầu. Người từ Google vào thường muốn có đáp án ngay, không muốn nghe dạo đầu dài dòng.
Kiểm tra kỹ thuật trước khi bấm đăng
Bạn có thể chạy thử trang bằng PageSpeed Insights, công cụ miễn phí của Google, để xem tốc độ tải. Hình ảnh thường là thủ phạm số một, nên nén ảnh trước khi đăng. Một tấm ảnh nặng vài MB có thể làm cả trang chậm đi rõ rệt, nhất là khi khách đang dùng mạng di động.
Phần lớn người Việt tìm kiếm bằng điện thoại. Hãy mở website trên chính máy di động của bạn, xem chữ có quá nhỏ không và nút bấm có dễ chạm không. Nhiều lỗi nghiệm thu chúng tôi gặp chỉ là các nút bị đè lên nhau trên màn hình nhỏ.
Đảm bảo website đã có https (SSL) và có file sitemap.xml để Google dễ thu thập dữ liệu. Nếu chưa rõ cách bật, nhờ người quản trị hosting làm giúp sẽ nhanh và an toàn hơn. Bạn có thể đọc thêm bài SSL có cần thiết cho website doanh nghiệp không để hiểu rõ vì sao việc này quan trọng.
Liên kết nội bộ và cách xây uy tín
Liên kết nội bộ hoạt động như biển chỉ đường trong nhà. Khi viết về một vấn đề, hãy dẫn người đọc sang trang liên quan bằng một câu tự nhiên. Không nên nhét link khắp nơi, vì người đọc sẽ thấy gượng và rời đi.
Khi cần dẫn chứng, hãy lấy từ nguồn uy tín, chẳng hạn tài liệu hướng dẫn chính thức của Google. Một liên kết chất lượng có giá trị hơn nhiều liên kết rác. Nếu trang của bạn mãi chưa được lập chỉ mục, hãy xem qua bài website không lên Google do đâu và cách khắc phục để kiểm tra từng nguyên nhân.
Không nên mua liên kết hàng loạt từ các dịch vụ rẻ tiền. Chúng tôi đã thấy nhiều website bị Google hạ hạng vì điều này, và việc gỡ lại thường mất rất nhiều thời gian. Xây uy tín chậm nhưng bền thì an toàn hơn nhiều.
Thứ tự nên làm khi mới bắt đầu
Nếu phải sắp xếp ưu tiên cho người mới, đội ngũ bên mình thường khuyên theo trình tự này. Nghiên cứu từ khóa là việc dễ bắt tay nhất và thường mất khoảng một đến hai tuần để có danh sách sơ bộ. Viết nội dung khó hơn về công sức, mỗi bài viết kỹ có thể mất vài ngày.
Tối ưu kỹ thuật chỉ cần làm đúng một lần, sau đó kiểm tra định kỳ. Xây liên kết là việc làm chậm và đều đặn, thường là phần dài hơi nhất trong cả lộ trình.
Những sai lầm người tự học hay mắc
Sai lầm đầu tiên là nhồi từ khóa quá tay. Đọc lên thấy gượng gạo, người đọc bỏ đi, và Google cũng không ưa kiểu viết đó. Nhắc từ khóa một cách tự nhiên là đủ.
Sai lầm thứ hai là bỏ qua tốc độ và giao diện điện thoại. Phần này nghe nhỏ nhưng ảnh hưởng lớn, đặc biệt với khách đang lướt bằng di động trong lúc đi đường.
Sai lầm thứ ba là kỳ vọng thứ hạng sau vài tuần rồi nản. Có người viết được hai, ba bài, chưa thấy gì liền bỏ cuộc. SEO cần sự đều đặn trong nhiều tháng mới cho thấy kết quả rõ ràng.
Lộ trình 30 ngày cho người mới
Tuần đầu, chỉ cần hiểu khái niệm và cài công cụ đo lường. Google Search Console và Google Analytics đều miễn phí, nên cài ngay từ đầu để sau này biết trang nào đang được tìm thấy và người dùng đến từ đâu.
Tuần thứ hai, tập trung nghiên cứu từ khóa và lập danh sách khoảng mười đến hai mươi chủ đề bài viết. Ưu tiên những câu hỏi khách hàng thực sự hỏi bạn, vì đó là nguồn từ khóa đáng tin nhất.
Tuần thứ ba và thứ tư, viết bài, tối ưu tiêu đề và kỹ thuật, rồi theo dõi số liệu trong Search Console. Đừng sửa liên tục mỗi ngày. Hãy để trang có thời gian phản hồi trước khi đánh giá.
Những câu hỏi người mới hay hỏi
Học SEO cơ bản mất bao lâu?
Phần khái niệm và làm được các việc cơ bản thường mất vài tuần nếu học đều. Muốn thấy kết quả rõ trên Google thì thường cần vài tháng, tùy mức độ cạnh tranh của ngành.
Không biết lập trình có học SEO được không?
Được. Phần lớn SEO cơ bản là viết nội dung, chọn từ khóa và chỉnh vài cài đặt trên website. Chỉ một số việc kỹ thuật sâu mới cần kiến thức code, và lúc đó nhờ người làm là hợp lý.
SEO khác gì quảng cáo Google Ads?
Quảng cáo là trả tiền để xuất hiện ngay, dừng chi là dừng khách. SEO là đầu tư công sức để xuất hiện tự nhiên, chậm hơn nhưng kéo dài lâu hơn. Nhiều doanh nghiệp kết hợp cả hai: quảng cáo cho kết quả nhanh, SEO xây nền lâu dài.
Website công ty nhỏ có cần SEO không?
Có, và thường còn cần hơn. Doanh nghiệp nhỏ hay cạnh tranh ở các cụm từ địa phương hoặc dịch vụ cụ thể, nơi SEO mang lại khách rất thực tế. Không cần làm như tập đoàn lớn, chỉ cần làm đúng và làm đều.