Mỗi lần bắt đầu viết nội dung cho website, điều đầu tiên chúng tôi hỏi khách là: ai sẽ đọc trang này, và họ đang gõ gì trên Google? Nhiều doanh nghiệp làm ngược lại, viết xong rồi mới nghĩ đến người đọc. Kết quả là trang trông đẹp nhưng không ai tìm thấy. Từ kinh nghiệm bàn giao hơn 300 website, đội ngũ bên mình thấy trình tự đúng là xác định người đọc, làm trang dịch vụ quan trọng nhất trước, rồi mới viết blog.
Bài này đi theo đúng trình tự đó. Chúng tôi sẽ nói rõ cả những chỗ dễ sai để bạn tự làm được mà không cần thuê người viết ngay từ đầu. Mỗi bước đều có ví dụ từ các dự án đã triển khai, để bạn hình dung rõ hơn mình nên làm gì. Nếu bạn là người mới, đừng lo, quy trình này không đòi hỏi kỹ năng viết văn xuất sắc, chỉ cần kiên nhẫn và hiểu khách của mình.
Trả lời nhanh: viết nội dung website bắt đầu từ đâu?
Nói ngắn gọn, bạn cần làm ba việc theo thứ tự. Trước hết là xác định ai sẽ đọc trang và họ đang tìm kiếm điều gì. Tiếp theo là quyết định mỗi trang chỉ phục vụ một mục đích, như giới thiệu công ty, mô tả dịch vụ hoặc trả lời một câu hỏi cụ thể. Cuối cùng là viết theo thứ tự ưu tiên, trang dịch vụ đi trước, blog đi sau.
Lý do khá đơn giản. Khách mua hàng thường tìm đến trang dịch vụ, còn blog thì kéo người mới đến. Nếu viết blog khi trang dịch vụ chưa rõ ràng, người đọc xong bài sẽ không biết bước tiếp theo là gì. Khi đó lượt truy cập có thể tăng, nhưng số liên hệ gần như không đổi. Chúng tôi từng thấy một website tăng gấp đôi lượt đọc blog trong ba tháng mà số form liên hệ vẫn đứng yên, vì trang dịch vụ vẫn còn mơ hồ.
Bước 1: Xác định mục tiêu và người đọc cho từng trang
Đây là bước nhiều người bỏ qua vì nghĩ mình đã hiểu khách. Thực tế, cùng một sản phẩm, người hỏi giá khác với người muốn học cách làm. Với trang dịch vụ, mục tiêu thường là khách gọi điện hoặc để lại thông tin. Với bài blog, mục tiêu là đưa người đang tìm kiếm trên Google vào trang và giữ họ đọc đến hết. Hai mục tiêu này đòi hỏi cách viết khác nhau hoàn toàn.
Lỗi chúng tôi gặp nhiều nhất là viết chung chung cho “tất cả mọi người”. Khi đó không ai thấy trang đúng với nhu cầu của mình. Cách làm thực tế hơn là với mỗi trang, bạn ghi ra một đến hai câu hỏi mà trang đó phải trả lời. Ví dụ, một trang dịch vụ thiết kế website cho cửa hàng nội thất nên trả lời được hai câu: làm website bán hàng mất bao lâu, và chi phí khoảng bao nhiêu. Nếu trang chưa trả lời được hai câu này, bạn biết cần viết lại. Đừng viết dài để che đi chỗ thiếu, người đọc sẽ nhận ra ngay.
Bước 2: Nghiên cứu từ khóa và ý định tìm kiếm
Từ khóa không chỉ là một cụm từ có lượng tìm kiếm lớn. Điều quan trọng hơn là người gõ cụm từ đó muốn gì. Đội ngũ thường bắt đầu từ gợi ý tìm kiếm của Google và phần “Mọi người cũng hỏi” để lấy đúng câu hỏi thật của người dùng. Những câu này thường cụ thể hơn nhiều so với từ khóa bạn tự nghĩ ra.
Cần phân biệt rõ ý định. Người gõ cách viết nội dung website thường muốn học để tự làm, còn người gõ dịch vụ viết nội dung website thường muốn thuê người làm. Hai nhóm này cần hai loại trang khác nhau. Nếu nhầm, bài học sẽ không đưa được khách, còn trang bán dịch vụ thì không ai đọc vì họ chỉ muốn học.
Khi đã có danh sách, bạn chọn một từ khóa chính và hai đến ba từ khóa phụ. Các từ khóa phụ nên xuất hiện tự nhiên trong bài. Nhồi nhét không giúp bài lên top, mà còn khiến người đọc khó chịu và rời trang. Một điều bên mình hay nhắc khách: nếu đọc to đoạn văn lên mà nghe gượng, chỗ đó đang bị ép từ khóa.
Lập dàn ý với cấu trúc tiêu đề rõ ràng
Một bài nên có đúng một tiêu đề chính. Các ý lớn đặt ở H2, chi tiết nhỏ đặt ở H3. Cấu trúc này giúp người đọc lướt nhanh và giúp công cụ tìm kiếm hiểu bài đang nói về điều gì. Khi dàn ý có quá nhiều tầng lồng nhau, người đọc thường mất phương hướng ngay từ phần giữa bài.
Một mẹo đội ngũ hay áp dụng là đặt câu trả lời ngắn ngay đoạn mở. Người vào trang thường muốn biết ngay mình có đúng chỗ không, nên đừng bắt họ kéo xuống dưới mới tìm được đáp án. Với các bài hướng dẫn, phần thân thường gồm các bước thực hiện, những lỗi hay gặp và cuối cùng là phần giải đáp thắc mắc. Bạn không cần tuân theo khuôn cứng nhắc, nhưng nên có một trình tự logic mà người đọc theo dõi được.
Viết đoạn mở trả lời thẳng vào câu hỏi
Hai đến ba câu đầu nên nêu luôn đáp án. Đừng mở bài kiểu trong bối cảnh hiện nay vì người đọc sẽ lướt qua ngay. Dùng câu ngắn, từ ngữ quen thuộc với người Việt. Đừng ngại nói thẳng điều bạn biết, vì sự thẳng thắn là thứ khiến người đọc tin bạn.
Cách kiểm tra đơn giản: đọc riêng đoạn mở, rồi tự hỏi người đọc có biết mình đã đến đúng chỗ chưa. Nếu câu trả lời còn mơ hồ, viết lại trước khi viết tiếp phần thân bài. Đừng để việc viết đoạn mở kéo dài quá lâu, vì phần này thường được chỉnh sửa nhiều nhất sau khi cả bài đã hoàn thành.
Viết từng phần kèm ví dụ thực tế
Với mỗi bước, chúng tôi khuyên bạn nên có một tình huống cụ thể. Chẳng hạn, một cửa hàng nội thất nhỏ khi viết trang sản phẩm thường mô tả chung chung kiểu bàn đẹp, bền. Một khách của bên mình đã làm ngược lại: ghi rõ kích thước, chất liệu gỗ và cách vệ sinh bề mặt. Sau khi cập nhật, số câu hỏi qua điện thoại giảm rõ rệt vì khách tự tìm được thông tin cần thiết. Đây là chuyện đội ngũ thấy lặp lại ở nhiều dự án khác nhau.
Ví dụ này cho thấy một điều: thông tin cụ thể luôn có sức thuyết phục hơn lời khen. Thay vì viết sản phẩm chất lượng cao, hãy viết khung gỗ sồi dày 25 mm, bảo hành mối mọt 5 năm. Người đọc tự đánh giá được giá trị mà không cần bạn nói ra. Khi cần so sánh nhiều lựa chọn, bạn có thể dùng bảng, nhưng đừng lạm dụng. Số liệu cũng phải thật và có nguồn rõ ràng, con số bịa ra không chỉ sai mà còn làm mất uy tín.
Lỗi hay gặp khi viết nội dung website và cách xử lý
Nội dung mỏng, chỉ vài dòng, là lỗi phổ biến nhất. Khi thấy trang quá ngắn, hãy thêm câu trả lời cụ thể và một ví dụ thật, đừng thêm câu chữ rỗng cho đủ độ dài. Google và khách hàng đều nhận ra ngay một trang đang độn chữ.
Trùng ý giữa các trang cũng hay xảy ra. Hai trang cùng nói về một dịch vụ với câu chữ gần giống nhau khiến Google khó chọn trang nào để hiển thị. Cách xử lý là gộp lại, hoặc phân chia rõ mục tiêu của từng trang. Bên mình từng gặp một website có bốn trang gần như giống hệt nhau về dịch vụ bảo trì. Sau khi gộp còn hai trang, lượt xem từ tìm kiếm tăng rõ rệt.
Viết để khen công ty là lỗi tiếp theo. Khách không quan tâm bạn giỏi đến đâu bằng việc bạn hiểu vấn đề của họ ra sao. Hãy chuyển trọng tâm sang vấn đề và cách giải quyết của khách. Cuối cùng là không cập nhật. Thông tin, giá và cách làm cũ đều làm khách mất lòng tin. Nên đặt lịch rà soát nội dung định kỳ, chẳng hạn ba đến sáu tháng một lần, và ghi lại ngày rà soát ngay trong file quản lý nội dung.
Kiểm tra bài viết trước khi đăng
Trước khi đăng, đối chiếu lại với câu hỏi ban đầu: bài đã trả lời trọn vẹn chưa? Sau đó kiểm tra tiêu đề, mô tả, liên kết nội bộ và tốc độ tải trang. Đội ngũ thường nhờ một người ngoài ngành đọc thử và chỉ ra chỗ nào khó hiểu. Người trong nghề hay bỏ qua những điểm mà người mới sẽ vấp phải ngay, nên góc nhìn của người ngoài rất có giá trị.
Đừng quên kiểm tra trên điện thoại. Với nhiều doanh nghiệp, phần lớn khách vào trang từ thiết bị di động, và một đoạn văn tốt trên máy tính có thể trở nên khó đọc khi bị co lại trên màn hình nhỏ.
Theo dõi hiệu quả và cải thiện nội dung
Google Search Console cho bạn biết lượt hiển thị, lượt nhấp và vị trí của từng trang. Nếu trang đứng khá tốt trên Google nhưng ít người ở lại đọc, thường vấn đề nằm ở đoạn mở hoặc cấu trúc bài. Hãy xem người đọc đang thoát ở đoạn nào để sửa đúng chỗ, đừng sửa cả bài khi chỉ một đoạn đang gây vấn đề.
Khi thông tin thay đổi hoặc khách bắt đầu hỏi thêm một câu mới, bạn cập nhật bài. Bài được duy trì đều đặn thường giữ thứ hạng tốt hơn bài viết xong rồi bỏ quên. Nếu muốn biết nên cập nhật bao lâu một lần, bạn có thể tham khảo lịch cập nhật nội dung website công ty. Với các trang về giá và dịch vụ, bên mình thường rà soát sớm hơn so với blog. Ngoài ra, việc theo dõi tỷ lệ chuyển đổi cũng giúp bạn biết trang nào đang thực sự đưa khách về, như đã phân tích trong bài về tỷ lệ chuyển đổi website bán hàng.
Câu hỏi thường gặp
Viết nội dung website cần bao nhiêu chữ là đủ?
Không có con số cố định. Trang dịch vụ thường cần đủ để trả lời các câu hỏi chính của khách, thường từ vài trăm đến vài nghìn chữ tùy độ phức tạp. Bài blog hướng dẫn thường từ khoảng 1.500 chữ nếu muốn trả lời trọn vẹn. Điều quan trọng là đủ ý, không phải đủ chữ.
Có nên tự viết hay thuê người viết?
Nếu bạn hiểu rõ sản phẩm và khách hàng, tự viết là lựa chọn tốt, vì người trong cuộc biết những chi tiết mà người viết thuê thường không nắm. Nếu không có thời gian hoặc không quen viết, thuê người viết là hợp lý, nhưng bạn vẫn cần cung cấp thông tin và kiểm tra lại nội dung trước khi đăng.
Bao lâu thì thấy kết quả từ nội dung mới?
Thường mất vài tuần đến vài tháng để Google lập chỉ mục và xếp hạng. Tốc độ còn phụ thuộc vào độ cạnh tranh của từ khóa và chất lượng website. Đừng kỳ vọng một bài viết mang lại kết quả ngay trong tuần đầu.
Nên viết blog trước hay trang dịch vụ trước?
Nên viết trang dịch vụ trước, vì đó là nơi khách quyết định liên hệ. Khi trang dịch vụ đã rõ ràng, bạn viết blog để kéo thêm người đang tìm hiểu và dẫn họ về các trang dịch vụ. Bạn có thể đọc thêm 8 bước viết content chuẩn SEO cho website công ty để hiểu cách sắp xếp từng trang.
Làm sao để nội dung không bị trùng với đối thủ?
Hãy viết từ kinh nghiệm và quy trình làm việc thật của chính bạn: các bước bạn đi, những câu hỏi khách hay đặt ra, những lỗi bạn đã gặp. Đối thủ khó sao chép được những thứ này. Ngoài ra, nên đọc các bài cùng chủ đề để tìm góc nhìn mình có thể bổ sung, thay vì chỉ viết lại ý người khác.
Viết nội dung cho website là việc làm đều tay, không phải làm một lần rồi xong. Bắt đầu từ trang dịch vụ, xác định đúng người đọc, viết có ví dụ thật, rồi kiểm tra và cập nhật theo kết quả thực tế. Làm đều đặn vài tháng, bạn sẽ thấy rõ nội dung nào đang đưa khách đến và nội dung nào cần sửa.