Chi phí chuyển đổi số cho doanh nghiệp nhỏ: trả một lần và hàng tháng

Chi phí chuyển đổi số cho doanh nghiệp nhỏ thường gồm khoản trả một lần lẫn phí duy trì. Đội ngũ chia sẻ cách tách hai nhóm và ước tính ngân sách thực tế.

Đội ngũ chúng tôi đã bàn giao hơn 300 website doanh nghiệp, và câu hỏi được hỏi nhiều nhất từ chủ doanh nghiệp nhỏ vẫn là chi phí chuyển đổi số cho doanh nghiệp nhỏ rốt cuộc hết bao nhiêu tiền. Thật lòng mà nói, không có một con số cố định nào cả. Con số thay đổi theo quy mô, số phần mềm bạn dùng và mức độ tùy biến. Điều giúp bạn tránh bất ngờ về ngân sách là tách mọi khoản thành hai nhóm: khoản trả một lần lúc đầu và khoản trả đều đặn về sau. Bài này đi qua từng nhóm, kèm vài con số tham khảo ở thị trường Việt Nam mà bên mình từng gặp.

Chuyển đổi số tốn bao nhiêu? Câu trả lời nhanh cho chủ doanh nghiệp nhỏ

Với doanh nghiệp dưới 20 nhân sự, giai đoạn khởi động thường nằm trong khoảng vài triệu đến vài chục triệu đồng. Biên độ rộng như vậy là bình thường. Bạn chọn ít công cụ hay nhiều công cụ, mua gói cơ bản hay gói tùy biến, tất cả đều kéo con số lên xuống. Nghe thì nhỏ, nhưng nếu bỏ qua phí duy trì, sau một năm tổng chi có thể gấp đôi con số ban đầu.

Vì sao báo giá giữa các nhà cung cấp lại chênh nhau nhiều đến vậy? Phần lớn nằm ở cách tính. Có bên chỉ báo tiền phần mềm. Có bên gộp cả đào tạo, nhập dữ liệu cũ và hỗ trợ sáu tháng đầu. Nếu bạn so hai con số mà chưa biết chúng đo cùng một thứ hay không, rất dễ chọn nhầm.

Phân biệt chi phí một lần và chi phí duy trì ngay từ đầu là bước quan trọng nhất. Khoản một lần là tiền để khởi động. Khoản duy trì là tiền để hệ thống tiếp tục chạy. Bỏ qua khoản thứ hai, ngân sách của bạn sẽ thủng ngay năm thứ hai.

Những khoản trả một lần khi mới bắt đầu

Khoản hay bị xem nhẹ nhất là khảo sát quy trình. Đây là lúc đơn vị triển khai ngồi cùng bạn để xem công việc đang chạy thế nào: ai làm gì, mất bao lâu, dữ liệu nằm ở đâu. Đội ngũ chúng tôi từng gặp một chủ quán bỏ qua bước này. Họ mua phần mềm xong mới phát hiện nhân viên không dùng, vì nó không khớp với thực tế bán hàng hằng ngày. Tiền mua đã mất, còn phải làm lại từ đầu.

Nếu không chọn gói thuê bao, bạn sẽ có khoản mua bản quyền hoặc phí thiết lập ban đầu. Đó là tiền cho việc cài đặt, cấu hình và kích hoạt. Hãy hỏi rõ bản quyền có vĩnh viễn không. Có sản phẩm bán đứt nhưng vẫn thu phí nâng cấp hằng năm, và chi tiết này thường chỉ lộ ra ở dòng chữ nhỏ cuối hợp đồng.

Thông thường, khoản một lần gồm ba việc chính:

  • Cấu hình hệ thống theo quy trình đã khảo sát
  • Nhập dữ liệu cũ từ sổ sách, file Excel hoặc phần mềm cũ
  • Đào tạo nhân viên lần đầu, thường từ hai đến bốn buổi

Đào tạo lần đầu là khoản hay bị cắt nhất, và cũng gây hậu quả lớn nhất khi bị cắt. Một buổi hướng dẫn tử tế đáng giá hơn cả tháng nhân viên loay hoay một mình với giao diện lạ. Đội ngũ chúng tôi thường đề nghị giữ lại ngân sách này, kể cả khi chủ doanh nghiệp muốn giảm chi phí ban đầu. Cắt khoản này thường tiết kiệm được vài triệu đồng, nhưng đổi lại có thể làm mất vài tháng hiệu quả.

Chi phí duy trì hàng tháng và hàng năm mà ai cũng quên

Phí thuê bao phần mềm thường tính theo người dùng hoặc theo gói. Một gói quản lý công việc có thể dao động từ vài trăm nghìn đến vài triệu đồng mỗi tháng cho cả nhóm, tùy số tài khoản và tính năng đi kèm. Trước khi ký, hãy hỏi thêm: một người mới được thêm vào sẽ làm giá tăng bao nhiêu? Câu hỏi này nghe đơn giản, nhưng nhiều người không nghĩ đến cho tới khi tuyển thêm nhân sự.

Tên miền, hosting và chứng chỉ bảo mật là những khoản nhỏ nhưng đều đặn. Tên miền thường vài trăm nghìn mỗi năm, hosting tùy gói, còn chứng chỉ bảo mật có khi miễn phí, có khi tính tiền. Sao lưu dữ liệu cũng có thể là một gói riêng. Nếu hệ thống chạy trên đám mây, gần như chắc chắn bạn sẽ gặp khoản này. Bạn có thể đọc thêm cách tính các khoản này trong bài chọn hosting và tên miền cho doanh nghiệp, vì phần lớn chi phí nhỏ bị bỏ sót nằm ở đây.

Bảo trì và hỗ trợ kỹ thuật là phần người ta hay tiết kiệm sai chỗ. Phần mềm cần cập nhật, lỗi cần sửa, và mỗi lần quy trình thay đổi thì hệ thống cũng phải theo kịp. Theo kinh nghiệm thực tế của đội ngũ, bạn nên dự trù khoảng 10 đến 20 phần trăm chi phí ban đầu mỗi năm cho phần này. Mức đó khá sát với phần lớn các dự án chúng tôi đã theo dõi, dù có năm thì cao hơn khi doanh nghiệp mở rộng.

Bảng ước tính theo quy mô 5, 10 và 20 người

Bảng dưới đây chỉ là ước lượng để bạn hình dung mặt bằng, không phải báo giá. Con số thực tế còn tùy nhà cung cấp, số tính năng và mức tùy biến cần thiết.

Quy mô Chi phí một lần Chi phí duy trì mỗi năm
5 người 2 đến 5 triệu đồng 3 đến 8 triệu đồng
10 người 5 đến 12 triệu đồng 8 đến 18 triệu đồng
20 người 12 đến 30 triệu đồng 18 đến 40 triệu đồng

Cách đọc bảng khá đơn giản. Khoản duy trì mỗi năm là số tiền bạn sẽ trả đều sau khi qua giai đoạn đầu. Nếu khoản này lớn hơn hẳn khoản một lần, hãy xem lại gói phần mềm, vì khi đó phần lớn tiền đang đi vào thuê bao thay vì xây dựng quy trình. Đừng quyết định chỉ với một báo giá. Xin ít nhất hai đơn vị để so sánh là cách an toàn nhất.

Lộ trình triển khai theo giai đoạn để giữ ngân sách

Một cách an toàn là bắt đầu từ khâu đang tốn công nhất hoặc khâu trực tiếp tạo doanh thu, chẳng hạn xử lý đơn hàng hay chăm sóc khách. Đừng chuyển đổi cả công ty trong một lần. Chia nhỏ thành từng giai đoạn giúp bạn chỉ chi tiền cho những gì đã chứng minh được giá trị. Với đa số khách hàng bên mình, giai đoạn đầu chỉ kéo dài một quý là đủ để nhìn thấy kết quả rõ ràng.

Thử trên một nhóm nhỏ trước khi mở rộng là bước đội ngũ chúng tôi luôn coi trọng. Chọn hai đến ba người dùng thử trong một đến hai tháng, ghi lại chỗ nào họ vướng và chỗ nào họ thấy tiện. Kết quả đó cho bạn số liệu thật để quyết định có mở rộng hay không, thay vì dựa vào cảm tính của người bán.

Đánh giá sau mỗi giai đoạn trước khi đầu tư tiếp. Hỏi vài câu đơn giản: thời gian xử lý đơn có ngắn đi không, sai sót có giảm không, nhân viên có thật sự dùng không. Nếu câu trả lời còn mơ hồ, đừng vội mua thêm gói nào.

Sai lầm nào làm đội chi phí chuyển đổi số?

Lỗi phổ biến nhất là mua gói quá lớn so với nhu cầu. Nhiều chủ doanh nghiệp nghĩ tương lai sẽ cần nhiều tính năng nên chọn luôn gói cao cấp. Ba năm sau, họ vẫn chỉ dùng một phần nhỏ. Hãy mua theo nhu cầu của mười hai tháng tới, và chọn nhà cung cấp cho phép nâng gói dễ dàng khi thật sự cần thiết.

Lỗi thứ hai là triển khai dàn trải nhiều công cụ cùng lúc. Kế toán một phần mềm, bán hàng một phần mềm, chăm sóc khách thêm một phần mềm nữa. Mỗi công cụ có phí riêng, tài khoản riêng, và nhân viên phải học cùng lúc nhiều thứ. Đội ngũ chúng tôi từng thấy tổng chi thực tế cao gấp đôi con số trên giấy tờ ban đầu, vì không ai cộng dồn các khoản nhỏ lại.

Lỗi thứ ba, cũng nghiêm trọng nhất, là bỏ qua đào tạo và thay đổi thói quen. Phần mềm tốt mà nhân viên không dùng thì coi như bằng không. Dành một phần ngân sách cho hướng dẫn, và chỉ định một người phụ trách nội bộ trong vài tháng đầu, là khoản đáng tiền hơn bạn nghĩ.

So sánh báo giá để không bỏ sót điều gì

Yêu cầu nhà cung cấp tách báo giá thành hai phần rõ ràng: chi phí một lần và chi phí duy trì. Khi hai bảng được tách bạch, bạn mới so sánh đúng đối tượng. Nếu họ từ chối tách, đó là tín hiệu nên hỏi kỹ hơn. Khi cần tham khảo thêm cách các đơn vị tổ chức triển khai, bạn có thể xem tổng quan về các mô hình triển khai công nghệ cho doanh nghiệp để có góc nhìn so sánh rộng hơn.

Hỏi rõ điều kiện gia hạn, mức tăng giá và chính sách hỗ trợ. Có đơn vị báo năm đầu rất thấp nhưng năm thứ hai tăng gấp ba. Có nơi tính hỗ trợ theo giờ, mỗi lần gọi là một khoản riêng. Ghi lại những điều này bằng văn bản trước khi ký.

Đừng quên kiểm tra khả năng xuất dữ liệu. Nếu một ngày muốn đổi nhà cung cấp, dữ liệu có lấy ra được không, và dưới định dạng nào? Nhiều người chỉ nghĩ đến câu hỏi này khi đã bị khóa vào một hệ thống. Hỏi ngay từ đầu sẽ tránh được nhiều rắc rối về sau.

Tự làm hay thuê đơn vị triển khai?

Tự làm tiết kiệm được tiền khi quy trình đơn giản, phần mềm có hướng dẫn đầy đủ, và trong công ty có một người thật sự thích công nghệ. Với cửa hàng hay văn phòng vài người, tự làm đôi khi là lựa chọn hợp lý.

Thuê ngoài đáng giá hơn khi quy trình có nhiều ngoại lệ, dữ liệu cũ lộn xộn, hoặc bạn không có thời gian tự làm trong lúc công việc kinh doanh đang cần bạn. Chỉ một lỗi cấu hình sai có thể khiến cả tuần không xử lý được đơn, và khi đó tiền thuê ngoài rẻ hơn rất nhiều so với thiệt hại thực tế.

Bước tiếp theo bạn nên làm

Nếu đã đọc đến đây, bạn có đủ khung để bắt đầu hỏi báo giá. Hãy lập một bảng ngân sách gồm cả khoản một lần lẫn khoản duy trì trong mười hai tháng. Đó là con số thật bạn cần để ra quyết định, và cũng là cách tốt nhất để không bị bất ngờ khi hóa đơn năm thứ hai về.

Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp nhỏ dưới 10 người có cần ngân sách chuyển đổi số lớn không?

Không nhất thiết. Với nhóm nhỏ, bạn thường chỉ cần vài công cụ cốt lõi. Ngân sách thường phình ra vì mua quá nhiều thứ không thật sự cần.

Có thể bắt đầu chuyển đổi số với chi phí dưới 5 triệu đồng không?

Có, nếu bạn chọn đúng một quy trình và dùng gói phần mềm phù hợp. Đừng cố làm cả công ty chỉ với số tiền này.

Chi phí duy trì hàng năm thường chiếm bao nhiêu so với chi phí ban đầu?

Thông thường khoảng 30 đến 60 phần trăm chi phí ban đầu mỗi năm, tùy gói và số người dùng. Hãy đưa con số này vào kế hoạch dài hạn ngay từ đầu.

Nên ưu tiên khoản chi nào nếu ngân sách còn hạn chế?

Ưu tiên khoản tạo doanh thu trực tiếp hoặc giảm công việc lặp lại nhiều nhất. Đào tạo nhân viên cũng nên được giữ lại, vì thiếu nó thì mọi khoản đầu tư khác đều kém hiệu quả.